RARI NANTES

Richard Holmes wint Royal Society Prize

2009-09-23T09:39:00.000-07:00

De Royal Society Prize for Science Books is gewonnen door Richard Holmes voor "The age of wonder: How the Romantic generation discovered the beauty and terror of science". Het boek handelt over de wetenschappelijke revolutie die op het eind van de achttiende eeuw in Engeland plaatsvond. Het is een verhaal over de levens van de wetenschappers van deze epoche - vooral William Herschel en Humphry Davy komen in beeld - en hoe hun ontdekkingen dan weer een impact hadden op auteurs en dichters als Mary Shelley, Coleridge, Byron en Keats. De jury prees het werk als ”a wonderful,eclectic and compelling read, completely absorbing, romantic and original."

Andere werken die op de shortlist stonden, zijn “Bad Science” van Ben Goldacre (een filipicca tegen wetenschappelijke beenheuzarijen in de media en advertenties), “Decoding the heavens” van Jo Marchant (over de wetenschap waarover de Oude Grieken reeds beschikten), “The drunkards' walk“ door Leonard Mlodinow (hoe toeval ons leven bepaalt), “What the nose knows” van Avery Gilbert (een verhandeling over ons reukorgaan) en “Your inner fish” van Neil Shubin (over hoe miljoenen jaren evolutie ons lichaam gemaakt hebben tot wat het vandaag is.)

Van de boven aangehaalde werken werden de prijswinnaar en Neil Shubins boek in het Nederlands vertaald – door respectievelijk Contact (“De tijd van verwondering”) en Nieuw Amsterdam (“De vis in ons”).

Marc Hauser geeft Tinbergenlezing

2009-09-16T10:59:00.000-07:00

Op zondag 20 september geeft Marc Hauser de 2009 editie van de Tinbergenlezing. Hauser is professor van Harvard College en doceert in de departementen psychologie, human evolutionary biology en organismic and evolutionary biology. Hij heeft als auteur onder meer Moral Minds (2006) achter zijn naam staan, dat hier besproken wordt in The New York Times door Richard Rorty.

Het morele instinct zal centraal staan in Hausers lezing - Hauser zal erin zijn theorie over onze aangeboren morele grammatica uit de doeken doen. Meer informatie en inschrijvingsmodaliteiten zijn beschikbaar op de site van de wetenschapsfaculteit van de Universiteit Leiden, waar bovendien trouwens de lezing online bekeken zal kunnen worden.

Nieuw seizoen Boeken op TV

2009-09-02T09:55:00.000-07:00

Een tafel met errond een interviewer en de auteur van een Nederlandstalig non-fictiewerk op wie de gastheer intelligente vragen afvuurt, het is alsnog een brug te ver voor de programmamakers aan de Reyerslaan, maar in Nederland kan het gelukkig wél met een nieuw seizoen van het VPRO-programma Boeken op TV dat op 6 september van start gaat. De Vlaamse hoogleraar pschychologie Paul Verhaeghe bijt de spits af met een bespreking van zijn nieuwe werk "Het einde van de psychotherapie" dat eerlang bij De Bezige Bij verschijnt. Boeken op TV kan op zondag om 11.30 op Nederland 1 bekeken worden, en is ook in streaming op de site van VPRO-boeken te bekijken.

Nexus-conferentie over tolerantie en fundamentalisme

2009-08-31T15:00:00.000-07:00

Tolerantie versus fundamentalisme is het thema van de Nexus-conferentie 2009. Twintig vooraanstaande denkers zullen in debat gaan over dit onderwerp in Muziektheater Amsterdam op 6 september. Geïnteresseerden vinden meer informatie op de website van het Nexus Instituut of via de facebook-group van het instituut.

Zomergasten verwelkomt Trudy Dehue

2009-07-21T04:17:00.000-07:00

Zeldzame oases temidden van een dorre woestijnvlakte, zo zou je de jaarlijkse Zomergasten-afleveringen van de VPRO kunnen omschrijven. Of hoe in augustus telkens opnieuw door menigeen het opzeggen van het kabelabonnement nog een jaartje uitgesteld wordt. Margriet van der Linden, hoofdredactrice van Opzij, is de presentatrice van deze tweeëntwintigste editie. Mode-ontwerpers Viktor & Rolf bijten op 26 juli de spits af. Ze worden gevolg door Prem Radhakishun (een Nederlandse televisiepersoonlijkheid), actrice Carice van Houten, D66-leider Alexander Pechtold en Jaap van Zweden.

Trudy Dehue (foto) komt aan bod op 9 augustus. Dehue is hoogleraar wetenschapstheorie en wetenschapsgeschiedenis in Groningen. In haar proefschrift "De regels van het vak" (in 1990 uitgegeven door Van Gennep) schetste Dehue de evoluerende werkmethodes in het Nederlandse psychologische vak tijdens de twintigste eeuw. Meer informatie over Dehue en de andere gasten is te vinden op de VPRO-site. Op 26 juni gaf van der Linden toelichting bij de gastenlijst in Knevel & Van den Brink.

18 wetenschappers over de wereld van morgen

2009-07-12T03:34:00.000-07:00

In "What's next" laten 18 jonge wetenschappers hun licht schijnen over de vragen waar de maatschappij (en dus de wetenschap) in de eenentwintigste eeuw mee zal worden geconfronteerd. Het functioneren van het brein, sociaal gedrag en uiteraard de evolutie van het klimaat zijn maar enkele onderwerpen die aan bod komen.

Selectie van de 18 wetenschappers en inleiding was in handen van Max Brockman, redacteur van het online magazine Edge dat elk jaar aan een groep wetenschappers één vraag stelt. Enkele van de essay's uit "What's next" staan online op de Edge-website. Lovende recensies kunnen in New Scientist en Very Short List gelezen worden.

M. Brockman (red.), What's next ? Het Spectrum, 2009, 223 pp. (de uitgave is in tegenstelling tot wat de uitgever meldt een paperback-editie)

Bekroonde Darwin-documentaire op Lichtpunt

2009-07-11T07:00:00.000-07:00

Lichtpunt zendt deze zomer de driedelige Channel 4-documentairereeks "The genius of Charles Darwin" uit. De reeks werd geschreven en gepresenteerd door Richard Dawkins. De evolutietheorie wordt erin uitgelegd alsook de betekenis die deze heeft voor ons begrip van de alledaagse werkelijkheid. De reeks werd bekroond met de prijs voor beste Britse documentairereeks in 2008. De eerste aflevering wordt uitgezonden op 12 juli om - nota bene - 09.25 uur op Eén. Meer informatie over de reeks en de volgende uitzenddata vindt men op de Lichtpunt-site.

Van de reeks is sinds kort ook een dvd-box beschikbaar waarop 26 interviews voor de reeks onverkort staan. Enkele van de interviews zijn vrijelijk te bekijken op de site van Richard Dawkins waar ook de dvd kan besteld worden.

Prins Charles geeft Dimbleby-lezing

2009-07-05T04:38:00.000-07:00

Het is een jaarlijkse traditie, de Dimbleby-lezing van de BBC. De Britse openbare omroep herdenkt er Richard Dimbleby, één van haar meest prominente journalisten van de twintigste eeuw mee. Elk jaar snijdt een wetenschapper of beleidsmaker een actueel thema aan. De voorbije jaren ging de eer naar onder meer Dominique de Villepin, Bill Clinton en Richard Dawkins.

Op 8 juli is prins Charles aan de beurt met een rede over de belangrijkste uitdagingen voor de toekomst. Nog dezelfde dag zendt de BBC de redevoering uit, op BBC 1 - 23.30 uur

Philip Hoare wint Samuel Johnson prijs

2009-07-03T10:26:00.000-07:00

De 2009 editie van de BBC Samuel Johnson non-fictie prijs is gewonnen door Philip Hoare voor "Leviathan or, the whale". Hoare bericht in het boek over zijn levenslange passie voor walvissen en neemt de lezer mee op een reis rond de wereld, op zoek naar het wonderlijke dier, en de geheimen die het herbergt. Zie The Guardian en Literary Review voor besprekingen.

Andere werken die op de short-list figureerden zijn Lords of finance (over de financiële crisis van de twintiger jaren) van Liaquat Ahamed, Bad science van Ben Goldacre (collectie columns uit The Guardian over wetenschappelijke beunhazen), The lost city of Z van David Grann (over de expeditie in 1925 naar de legendarische Braziliaanse stad Z., in Nederlandse vertaling verschenen bij De Bezige Bij), The age of wonder van Richard Holmes (over het ontstaan van de moderne wetenschap, vertaling aangekondigd door Contact) en Quantum van Manjit Kumar (over kwantumtheorie en het legendarische conflict tussen Einstein en Bohr, vertaling aangekondigd door Ambo)

P. Hoare, Leviathan or, the whale. Fourth Estate, 2008, 448 pp.

Victor Stenger te gast bij VUB

2009-06-20T03:53:00.000-07:00

Emeritus hoogleraar elemenataire-deeltjefysica aan de University van Hawaii Victor Stenger is te gast bij het Centrum Leo Apostel van de VUB voor wat belooft twee boeiende lezingen te worden. In de eerste komt een kritische bespreking van Intelligent Design aan bod; de tweede is gewijd aan de wijze waarop new age "denkers" ideeën van de kwantumfysica misbruiken. Beide lezingen vinden plaats op 25 juni en inschrijven kan via SKEPP.

Recentelijk verscheen bij Veen Magazines de Nederlandse vertaling van Stengers "God: the failed hypothesis". In mei verscheen ook bij Prometheus Books "Quantum Gods: Creation, Chaos, and the Search for Cosmic Consiousness" waarin de reeds vermelde new age beuzelarijen op de hak genomen worden. New Scientist publiceerde reeds een bespreking van het boek. In september wordt van Stenger ook "The new atheism: Taking a stand for science and reason" verwacht.

Auden vertaald

2009-06-13T12:18:00.000-07:00

Wystan Hugh Auden verwierf postuum wereldfaam toen zijn Funeral Blues voorgelezen werd in de film Four Weddings and a Funeral, maar Auden heeft zoveel meer te bieden dan dit enkele gedicht dat toevallig het brede publiek vond. "Nee, Plato, nee" is de titel van een nieuwe, tweetalige, collectie verzamelde gedichten van Auden. Benno Barnard, Huub Beurskens en Wiel Kusters hebben de gedichten vertaald en van annotaties voorzien. De publicatie bevat ook een essay van Barnard dat eerder in Dichters van het Avondland uit 2006 verscheen. In NRC verscheen alvast deze recensie waarin enkele kritische noten over het vertaalwerk te horen zijn.

W.H. Auden, Nee, Plato, nee. Meulenhoff, 2009, 256 pp.

Aanbevolen secundaire lectuur is het essay "The permanent Auden" in R. Kimball, Experiments against reality. Ivan R. Dee, 2002, 368 pp.

RECENSIE: Het Goede Leven (P. Gerbrandy en A. Kinneging)

2009-05-31T03:53:00.000-07:00

Enkele jaren geleden verscheen in het Nederlandse (ondertussen ter ziele gegane) conservatieve tijdschrift Opinio een briefwisseling tussen Piet Gerbrandy en Andreas Kinneging over het goede leven. De brieven werden door Meulenhoff in een verzorgd uitgegeven boekje gebundeld.

Gerbrandy is classicus en dichter. Kinneging is hoogleraar rechtsfilosofie in Leiden en maître à penser voor een ganse generatie Nederlandse conservatieve intellectuelen. Beiden zijn bekend met de klassieke traditie en refereren aan de klassieken in hun brieven. Maar het prisma waardoor ze naar de wereld, en dus ook naar die traditie, kijken is bepaald verschillend. De deugdenleer uit de Grieks-Romeinse Oudheid en het christendom die Kinneging voorstaat wordt door Gerbrandy met kritische kanttekeningen voorzien. Zeer overtuigend zijn die laatste niet, het relativistische alternatief dat door Gerbrandy in de plaats gesteld wordt van de morele handleidingen van de ouden lijkt toch in de eerste plaats een symptoom van de morele degeneratie die thans als een sloophamer tegen onze beschaving beukt.

P. Gerbrandy en A. Kinneging, Het goede leven: een briefwisseling. Meulenhoff, 2008, 107 pp.

Andere Tijden over porno

2009-05-23T06:30:00.001-07:00

Het uitstekende Andere Tijden is aan zijn laatste aflevering van dit seizoen toe. In "Vrouwen tegen porno" op 28 mei gaan we terug naar 1980 - het jaar waarin in Nijmegen vrouwen de seksbioscoop Le Paris bestormden om te protesteren tegen de porno die in dat etablissement gedraaid werd.

Dat waren inderdaad nog eens andere tijden, toen de seksualisering van de maatschappij nog protest veroorzaakte. Anno 2009 wordt de pornoficatie van de samenleving door een flink deel van de publieke opinie als emancipatie misbegrepen, en kritische stemmen geloven niet echt in de mogelijkheid om het tij nog te keren.

Heeft het onderzoek naar het verband tussen porno en seksuele misdrijven nog geen onbetwiste eenduidige resultaten opgeleverd, dan laten de verslagen van relatie-consulenten en seksuologen over de neerslag van de porno-revolutie op de relaties binnen koppels weinig ruimte voor interpetatie. Pamela Pauls Pornified illustreerde het voorgaande met sprekende getuigenissen en dichter bij huis was er recentelijk Myrthe Hilkens' McSex dat in het bijzonder inzoomt op de impact van de alomtegenwoordigheid van de porno-cultuur op tieners boven de Moerdijk - zie ook de Netwerk-uitzending hierover van 17 november 2008.

CP Snows Two Cultures is 50 jaar

2009-05-17T05:11:00.000-07:00

Op 7 mei was het exact 50 jaar geleden dat CP Snow in een Rede Lecture aan de universiteit van Cambridge zijn beroemde lezing over de twee universa van alfa's en bèta's ten gehore bracht. In "The Two Cultures and the Scientific Revolution" lamenteerde Snow over de muur die tussen beiden stond, waardoor exacte wetenschappers (de voorbeelden die volgen zijn van Snow en na de lezing beroemd geworden) zich met moeite door Dickens kunnen worstelen en menswetenschappers geen idee hebben wat de tweede wet van de thermodynamica te betekenen heeft. Het waren vooral de alfa's die door CP Snow met de vinger gewezen werden, zij hadden de macht in handen in de maatschappij, hun wetenschappelijke ongeletterdheid zou voor de maatschappij met een hoge kostprijs komen.

In 1963 verscheen van SP Snow "The Two Cultures: A second look" waarin Snow de komst van een "third culture" in het vooruitzicht stelde waarin bruggen zouden gebouwd worden tussen de zelfverklaarde intelligentsia en de wetenschap. Van Snow's wensdroom is tot op vandaag nog maar weining terecht gekomen, en dit terwijl de winst die bijvoorbeeld een vakgebied als de evolutionaire psychologie voor de - zeker in Vlaanderen nog te myopisch sociologisch geörienteerde - criminologie kan betekenen nauwelijks te onderschatten is.

Seed Magazine interviewde een reeks wetenschappers om hen te vragen hoe het staat met het debat over de Two Cultures vandaag. In de video-interviews komt onder meer E.O. Wilson aan bod die met zijn eigen Consilience van 1998 een overtuigend pleidooi hield om de grenzen tussen beide culturen te slechten en daarmee ons inzicht in de wereld te verrijken. Men leze eveneens het Financial Times-artikel van Sam Leith dat o.m. de historische context van de Rede-lecture en de daaropvolgende polemiek uit de doeken doet.

Post scriptum: De vermelde tweede wet van de thermodynamica stelt dat in een gesloten systeem de entropie steeds zal toenemen.

Wikipedia en het failliet van kennis 2.0

2009-05-09T12:28:00.000-07:00

Op vrijdag werd door De Standaard bericht over een Ierse student die zowel bloggers als journalisten met een verkeerd citaat van de recent overleden Maurice Jarre op het verkeerde been gezet had. Jarre zou ooit de mooie soundbite "When I die there will be a final waltz playing in my head" uitgesproken hebben... - niet dus. Myriaden andere voorbeelden van opzettelijke en onopzettelijke fouten zijn op Wikipedia te vinden, en toch zijn er blijkbaar nog mensen genoeg om te geloven in de droom van Wikipedia.

In The Wikipedia Revolution zingt Andrew Lih de lof van het Wikipedia-project en schetst hij, hierbij geholpen door zijn eigen ervaringen als Wikipedia-editor, een geschiedenis die begon met één test-bericht in 2001 en vandaag bij ondertussen meer dan 10 miljoen artikels (waarvan zo'n 500 000 in het Nederlands) aanbeland is.

Lih en de vele gebruikers die Wikipedia als een waardevolle bron van kennis beschouwen, vergissen zich evenwel. De wisdom of the crowds, het principe dat als een reeks niet-experts samen een thema te lijf gaan de waarheid dan wel vanzelf komt bovendrijven, is op zijn best een goedaardige wensdroom, maar op zijn slechtst -al was het maar door het commercieel in de vernieling rijden van de klassieke naslagwerken - een perverse ondermijning van de kansen van een volledige generatie om wél broodnodig inzicht te verwerven in een steeds complexer wordende wereld.

Niet iedereen die oorspronkelijk deel uitmaakte van het Wikipedia-project bleef in de boosheid volharden; mede-oprichter Larry Sanger sloeg de Wikipedia-pagina om en richtte Citizendium op, een online encyclopedie waarin experts nu wel een gatekeeper-rol toebedeeld krijgen. Het valt te bezien hoe dit nieuwe project zal uitpakken. Op de homepage van Citizendium wordt Margaret Mead geciteerd, als caveat lector kan dat tellen.

De bespreking van The Wikipedia Revolution is deels gebaseerd op een interview met de auteur op Salon.com.

Post scriptum: De Amerikaanse historicus Gordon Wood die eerder al op deze blog behandeld werd, heeft een eigen lemma op de (Engelstalige) Wikipedia-site. In het korte stuk wordt als één van de verwezenlijkingen van Wood vermeld dat in een dialoog van de hollywood-film "Good will hunting" naar de historicus verwezen wordt. Voor Wikipedians is de populaire cultuur hét ultieme referentiekader.

Vervlakking en het Nederlandse omroepbestel

2009-05-02T11:38:00.001-07:00

In een debat vandaag op Oba Live ging het over het belabberde cultuuraanbod op de Nederlandse publieke stations. De omroepen zitten gevangen in een commerciële dynamiek, want ze hangen voor hun functioneren uiteraard af van de opbrengsten van de Ster, en brengen daarom een aanbod dat navenant is. Veel hoop op betere tijden was er bij pannelleden Nelleke Noordervliet, Amanda Kluveld, Stephan Sanders en Max Pam alleszins alvast niet te bespeuren.

Nederlandse kijkers die interesse hebben in diepgang zouden dicht staan bij een "kijkerstaking" en enkel nog hun gading elders zoeken - op het internet bijvoorbeeld. Vlaamse kijkers zullen dit allemaal met een hun droef ten moede stemmende herkenning aanhoren.

Het pannelgesprek kan hier bekeken worden.

Wetenschapscafé over evolutietheorie

2009-04-30T14:44:00.000-07:00

Het Wetenschapscafé Gent organiseert op 5 mei een café over de evolutietheorie. De stand van zaken in het denken over evolutie zal worden toegelicht door Professoren Dominique Adriaens (bioloog) en Johan Braeckman (filosoof). Moderator van dienst is Joël De Ceulaer.

Johan Braeckman is de drijvende kracht achter het onderzoeksproject met de omineuze titel "naar een beter begrip van de evolutietheorie in Vlaanderen" waarvan Evolutietheorie.be de spil is. De site is een fundgrube voor wie de evolutietheorie (beter) wil begrijpen - de bezoeker vindt er onder meer tientallen gefilmde lezingen over het onderwerp. Van Braeckman verschijnt later dit jaar nog De Ontwerp Illusie bij uitgeverij Nieuwezijds.

Pulitzer voor Douglas A. Blackmon

2009-04-24T14:15:00.000-07:00

Op 20 april werden de jaarlijkse Pulitzer Prizes uitgedeeld. Winnaar van de prijs voor non-fictie is Wall Street-journalist Douglas A. Blackmon voor "Slavery by another name: The re-enslavement of Black Americans from the Civil War to World War II." Het boek verhaalt het lot van de Amerikaanse zwarten die na de Burgeroorlog voor de wet niet langer in slavernij leefden, maar in realiteit vaak het slachtoffer waren van een criminele combine tussen het gerecht en de zakenwereld. Arme zwarten werden voor de minste vergrijpen veroordeeld tot zware, disproportionele geldboetes, die ze dan enkel konden terugbetalen door dwangarbeid te verrichten in die sectoren waar de nood aan werkkrachten het hoogst was. De praktijk die door Blackmon beschreven wordt, en nog zou bestaan tot de Tweede Wereldoorlog, was niks minder dan slavernij, maar dan – vide de titel van het boekwerk – anders benoemd. Slavery by Another Name wordt uitgegeven door Doubleday en wordt hier door De Volkskrant besproken. Er is nog geen nieuws bekend van een geplande Nederlandse uitgave.

Finalisten die het niet haalden waren Arthur Herman met "Gandhi and Churchill: The epic rivalry that destroyed an empire and forged our age" en William I. Hitchcock met "The bitter road to freedom: a new history of the liberation of Europe", over de zware prijs die de Europese burgerbevolking betaalde voor de bevrijding.

Examined Life straks op Docville

2009-04-21T09:14:00.000-07:00

Het documentaire filmfestival Docville gaat straks opnieuw in Leuven van start. Van 2 tot 9 mei zullen een 50-tal documentaires de revue passeren.

Eén ervan is Examined Life, een Canadese prent die de kijker op een wandeling vergast met filosofen die hun ideeën delen over contemporaine maatschappelijke uitdagingen. Aan bod komen onder meer Martha Nussbaum, Michael Hardt, Slavoj Zizek en Peter Singer. De wandelingen hebben, zo legt regisseuse Astra Taylor in de persmap uit, een meerlagige betekenis. Historisch gezien grijpen de wandelingen terug naar de Peripatetische School van Artistoteles. Ze staan ook symbolisch voor de wens van Taylor om filosofie uit de ivoren toren te halen. En op cultureel vlak herinneren ze ons aan de reflectie die door de eenzame wandeling mogelijk gemaakt wordt.

Binnenkort verschijnt bij The New Press het op de film gebaseerde, en gelijknamige, boek. Zie ook de bespreking op Salon.

RECENSIE: The Purpose of the Past (G. Wood)

2009-04-18T12:39:00.000-07:00

Gordon Wood is vandaag Amerika’s meest prominente historicus van de beginjaren van de Republiek. Wood heeft de afgelopen decennia belangrijke werken over deze epoche in de Amerikaanse geschiedenis geschreven – zijn The Radicalism of the American Revolution leverde hem in 1993 een Pulitzer prijs op – en publiceerde ook tal van besprekingen van boeken over het vakgebied dat hem zo dierbaar is. Eenentwintig van die besprekingen die eerder verschenen in bladen als New Republic en de New York Review of Books werden nu gebundeld in The Purpose of the Past.

The Purpose of the Past is een voor een Europees leespubliek leerrijke wandeling door de Amerikaanse geschiedenis, maar ook een verhandeling over de modes en grillen binnen het geschiedenisvak. In een recente dramatische ontwikkeling namen postmoderne historici de faculteiten over (dit gebeurde niet enkel in Amerika trouwens) om met veel ijver werk te maken van de “deconstructie” van de nationale geschiedenis als een strijd tussen klassen, rassen of seksen. Wood zet met zijn messcherpe recensies de nieuwlichters van velerlei soort - ook de tegenwoordig in Europa op handen gedragen Simon Schama ontspringt de dans niet - op hun plaats in deze prikkelende collectie essays.

G. Wood, The purpose of the past: reflections on the uses of history. Penguin, 2008, 336 pp.

welkom

2009-04-18T05:55:00.001-07:00

Beste bezoeker,

Na enkele jaren afwezigheid zijn we terug online. Voor sommigen is het een weerzien, voor anderen een eerste kennismaking.

Rari Nantes wordt een blog waarop u over wetenschap en cultuur zult kunnen lezen. Voorbij de waan van de dag gaan we op zoek naar wat van waarde is voor wie geeft om intellectuele en morele bildung.

Het is evenveel uw blog als de onze, uw reacties (al dan niet instemmend) zullen mee de rijkdom van deze blog uitmaken. We kijken er alvast naar uit van u te horen.

Jo

RECENSIE: De Jachtvelden van het Geluk (A. Lammers)

2009-04-12T12:20:00.000-07:00

In de negentiende eeuw was voor die leden van de Europese intelligentsia die een op democratische gronden geveste maatschappelijke orde aan het werk wilden zien, reizen naar de Verenigde Staten the thing to do. Het is in deze epoche dat vele contemporaine vooroordelen over de Amerikaanse aard, hun oorsprong vinden.

In De Jachtvelden van het Geluk uit 1998 neemt de Leidse historicus A. Lammers ons mee op de expedities van een lange reeks Amerikagangers. De Britse Frances Wright reisde twee jaren door het land waarvan ze zo hoog opgaf. Amerika was nog voor voet aan wal te zetten het land van belofte voor een door achting voor de idealen van de Amerikaanse Revolutie vervulde Wright. Wrights beeld van het land zou geen wijzigingen ondergaan. "What country was ever rid of so many evils ?", klonk het in haar - niet van enige pathos gespeende - reisverslag. De lieden die zich thuis laatdunkend over Amerika uitlieten, door Wright met het predikaat "grumbletonians" bedacht - dienden met Wright's reisverslag op hun plaats gezet te worden. Eén van deze amerikabashers avant la lettre was Frances Trollope, die tijdens haar verblijf in de Nieuwe Wereld tot heel andere besluiten dan Wright gekomen was. In Cincinnati had Trollope gewalgd van de rondscharrelende varkens in de straten van de stad. Ze verzinnebeeldden op treffende wijze het gebrek aan beschaving in Amerika. Haar verslag, Domestic Manners of the Americans, werd een klassieker.

Na Wright en Trollope volgen nog meer reizigers die de ene keer wel, de andere keer niet tot het kamp van de "believers" in de mogelijkheden van Amerika kunnen gerekend worden. Lammers freewheelt met veel schwung door wat ze het thuisfront over het Amerika van de negentiende eeuw te vertellen hadden.

A. Lammers, De jachtvelden van het geluk : reizen door historisch Amerika. Balans, 1998, 198 pp.

RECENSIE: Lexikon des Konservatismus (Caspar von Schrenck-Notzing)

2009-04-12T12:18:00.001-07:00

De Duitse historicus en socioloog Caspar von Schrenck-Notzing kon reeds terugkijken op een rijk palmares van dwarse conservatieve publicaties toen hij in 1996 op 69-jarige leeftijd het Lexikon des Konservatismus bezorgde. von Schrenck-Notzing had hiermee een referentiewerk afgeleverd voor eenieder die zich voor de conservatieve theorievorming in Duitsland en elders interesseert.

Meer dan 30 - vooral academische - medewerkers hebben in 300 lemmata politici, publicisten, filosofen, begrippen, tijdschriften e.d.m. voor de lezer uitgelegd. Een rijk panorama van de conservatieve stroming is het unieke eindproduct. De Lage Landen blijven in dit tableau de la troupe jammerlijk onvermeld. De stemmen uit Nederland die ons allerwegen melden dat het conservatieve uur aangebroken is, weten wat hen te doen staat.

Caspar von Schrenck-Notzing, Lexikon des Konservatismus. Leopold Stocker Verlag, 1996, 608 pp.

RECENSIE: De Halleluja Republiek (Alfons Lammers)

2009-04-12T12:16:00.001-07:00

Alfons Lammers, hoogleraar Amerikanse geschiedenis van de Universiteit Leiden, vertrok recentelijk op emeritaat. De academicus kon terugkijken op een rijke carrière en enkele alomgeprezen publicaties. Dat scheelt een slok op de borrel als je met je uitgever aan het onderhandelen gaat over een nieuw project. Het resultaat van Lammers’ gewonnen vrijheid is “De Halleluja Republiek”, een voor het Nederlands taalgebied geheel uniek werk over de recente Amerikaanse geschiedenis, opgehangen aan … Gerald Ford, de man die Nixon opvolgde en daar houdt zo’n beetje onze kennis van Nixon op.

“Jerry” Ford levert best een interessant verhaal op, wat trouwens niet enkel Fords verdienste is; Lammers kan immers in staat geacht worden over èlke Amerikaanse president een boeiend boek te schrijven. Het meanderende verhaal van Lammers passeert langs Ralph Waldo Emerson, Sinclair Lewis, William Rehnquist, Johnnie Cash – bien étonnés de se trouver ensemble – en vele anderen. Wie de verbanden wil ontdekken tussen bovenstaande namen, moet het boek lezen. Enkele uren leesplezier zijn verzekerd.

A. Lammers, De Halleluja Republiek. Balans, 2004, 220 pp.

RECENSIE: The Paleoconservatives. (Joseph Scotchie)

2009-04-12T12:14:00.000-07:00

Het begrip “paleoconservatisme” kwam in de Verenigde Staten in de jaren tachtig in zwang om de traditionele conservatieven aan te duiden, Oud Rechts met andere woorden, die in tegenstelling tot de neoconservatieven die in die jaren prominent op de voorgrond kwamen, op een rijk palmares van verweer tegen progressieve beleidsdaden kunnen buigen. De beweging gaat dan ook terug tot de epoche van Roosevelts New Deal.

Joseph Scotchie heeft enkele werken over Richard Weaver, één van de paleoconservatieve voorvaderen, op zijn naam staan. Met The Paleoconservatives schotelt hij zijn lezers een selectie van stukken van paleoconservatieve denkers van vandaag en gisteren voor. In de reader komen detien auteurs aan bod waarvan enkele namen zoals Murray Rothbard, James Burnham en Russell Kirk de Europese lezer niet onbekend in de oren zullen klinken. Het belang van traditie, het conservatieve karakter van de Amerikaanse revolutie, het herstel van de ware Republiek, de intellectuele anemie van wat tegenwoordig in de rekken van de openbare bibliotheken terechtkomt,… het zijn alle thema’s die aan bod komen in dit werk dat, hoewel natuurlijk Ameriko-Amerikaans, niettemin heel wat te bieden heeft aan een geïnteresseerd Europees publiek.

De Belgische lezer staat bij de lectuur van The Paleoconservatives een ongemakkelijk gevoel te wachten. Hoeveel erger zijn in zijn eigen land de geselen van de contemporaine verzorgingsstaat niet dan de uitwassen van de steeds zijn grenzen verleggende staatsbemoeienis die in Scotchie’s werk voor het voetlicht gebracht worden ? Dezelfde Belgische lezer voelt zich even als een patiënt op de oncologie-afdeling van een ziekenhuis die op weg naar de operatietafel een kniesoor kruist die aan het jammeren slaat om een buikgriep. Heeft de grieplijder dan geen recht van klagen ? Natuurlijk wel.

The Paleoconservatives heeft één manco dat de veeleisende lezer mogelijks op de proef zal stellen : de stukken die geselecteerd werden uit het oevre van de auteurs zijn niet van de minste redactionele omkadering voorzien. Het is aan de lezer om uit te zoeken uit welk werk zij overgenomen werden en waaraan de auteurs dan refereren wanneer ze verwijzen naar een voorafgaande of volgende passage uit hun werk.

Joseph Scotchie (ed.), The Paleoconservatives. Transaction, 1999, 212 pp.

RECENSIE: Steeds verder weg (Boudewijn Büch)

2009-04-12T12:13:00.001-07:00

In 2002 verscheen van de hand van Boudewijn Büch Steeds verder weg. "De verzamelaar op reis, deel I" luidt de ondertitel van een boek dat nooit een vervolg zal krijgen; de auteur overleed kort na de publicatie van dit eerste deel.

Steeds verder weg is een heerlijk patchwork van reisverhalen waarin we Büch op de voet volgen op zoek naar, tja, … antwoorden op vragen die enkel in Büchs eigen universum met stip op de prioriteitenlijst konden vermeld staan. De inzet van dromedarissen in de strijd tegen de konijnenplagen in Australië, het wedervaren van obscure koningen zonder land als Antoine-Orélie I van Araucanië en Patagonië, de precieze omstandigheden waarin Napoléon IV, "Le prince impérial", in Zuid-Afrika het leven verloor in een veldtocht, aan nota bene Britse zijde, tegen de Zulu's,... het is maar een kleine greep uit de vraagstukken die in dit zeer genietbare reisboek aan bod komen.

Büchs ontdekkingsreizen dienden niet louter als uitgelezen materiaal voor publicaties en televisieprogramma's, maar moesten ook - en vooral - de bibliomane honger van de auteur stillen naar steeds weer dat andere leuke boek waar het hem nog aan ontbrak. Boeken waren niet belangrijk in Büchs leven, ze wáren zijn leven. Bij de lectuur van Steeds verder weg zal menig lezer niet onverschillig blijven voor deze allesverslindende passie. Mogelijks gaan bij elke liefdevol beschreven aanwinst voor de Bibliotheca Didina et Pinguina (zo had Büch zijn eigen collectie gedoopt) zijn hart zelfs, samen met dat van de boekengekke schrijver ,sneller kloppen. Mocht aan gene zijde van dit leven een hemel bestaan, dan kan de lezer enkel maar hopen dat hij voor Boudewijn Büch in een flinke bibliotheek voorziet.

Boudewijn Büch, Steeds verder weg. De Arbeiderspers, 2002, 247 pp.

RECENSIE: Spierballentaal en Cowboylaarzen (Hans Veldman en Theo Parlevliet)

2009-04-12T12:10:00.000-07:00

Spierballentaal en Cowboylaarzen is de titel van een in 2003 uitgegeven boekwerk van Hans Veldman en Theo Parlevliet, beide eminente Amerikanisten, dat beoogt het beleid van de presidenten Reagen, Bush sr. en Bush jr. in zijn juiste ideeënhistorische context te plaatsen. Het boek werd alzo een schets van het Amerikaanse conservatisme zoals dit zich in de tweede helft van de twintigste eeuw ontwikkelde.

Het werk omwat twee luiken, een eerste is een bijdrage van Parlevliet die start met de opkomst van de New Conservatives in de jaren '50 en eindigt op de vooravond van de campagne van de Republikeinse presidentskandidaat Barry Goldwater. Het tweede deel van het werk is van de hand van Hans Veldman en pikt de verhaallijn op waar Parlevliet ze losliet. Veldman is in tegenstelling tot Parlevliet geen conservatief, wat geenszins een waardevolle bijdrage in de weg moet staan. Wat Veldmans stuk wél een maat voor niks maakt is het feit dat de auteur bitter weinig meer weet te melden dan wat al eerder ten tijde van de recente oorlog in Irak over de drie Republikeinse presidenten waar zijn stuk over gaat over de lezer van kranten en magazines uitgestort werd.

De eerste bijdrage is dan dus wel de moeite waard omdat het om een zeldzaam inzichtrijke behandeling voor een Nederlans en Vlaams publiek gaat van de vele kamers die het Amerikaanse conservatieve huis rijk is. De complexiteit gaat vaak geheel voorbij aan een Europese publieke opinie die het moet stellen met de vaak manke beoordelingen van zijn litterati terzake. Tussen libertariërs en traditionalisten binnen de beweging gaapte van oudsher een diepe kloof. Slechts zelden, bijvoorbeeld in de strijd tegen Roosevelts erfenis of in het verweer tegen de Sovjetunie, kwam het tot een alliantie. Frank Meyer poogde - tevergeefs - een synthese te bewerkstelligen tussen het libertaire ideëngoed van Murray Rothbard c.s. en de standpunten van traditionalisten als Richard Weaver. Het fusionism van Meyer vertrok van de idee dat reeds in de beginfase van de Republiek het traditionele geloof in transcendente waarden én het primaat van de individuele vrijheid in een synthese aan te treffen waren. De vrijheid van de founding fathers was, zo Meyer, immers niet voor niks gefundeerd in "the laws of Nature and of Nature's God."

Het spanningsveld tussen beide polen binnen het Amerikaanse conservatisme is vandaag nog niet opgeheven (en wordt dat waarschijnlijk nooit). Het boek van Veldman en Parlevliet is - zoals gezegd weliswaar voor de helft - een verdienstelijke opstap naar een beter begrip van deze materie.

Hans Veldman en Theo Parlevliet, Spierballentaal en Cowboylaarzen. Aspect, 2003, 224 pp.

RECENSIE: Useful Idiots (Mona Charen)

2009-04-12T12:07:00.000-07:00

In Useful Idiots maakt Mona Charen, een Amerikaanse columniste die het Europese publiek onder meer in CNN's Capital Gang aan de slag zag, kordaat komaf met de fellow travellers die gedurende de tweede helft van de twintigste eeuw immer bereid waren om de loftrompet te steken over de zogenaamde verwezenlijkingen van de Sovjetunie en haar satellieten en tegelijkertijd geen kans onbenut lieten om de Verenigde Staten als bron van alle kwaad aan de schandpaal te nagelen.

De rist journalisten, academici, schrijvers en acteurs die hun rol als waterdrager van de communistische staten met verve speelden, bevat namen die de Europese lezer bekend in de oren zullen klinken; onder meer Dan Rather, Susan Sontag en de onvermijdelijke (en onvermoeibare) Noam Chomsky maken er deel van uit. De "anti-anticommunisten" ter linkerzijde namen de vele misdaden van de communistische regimes voor lief. Charen meent - terecht - dat de fellow travellers nooit op voldoende wijze afgerekend werden op hun misrekeningen of moedwillige leugens. Je hoort de schrijfster hopen hierbij háár bijdrage aan het rechtzetten van deze onrechtvaardigheid te kunnen leveren.

Het patroon dat in voorbije decades kon onderscheiden worden, heeft vandaag nog niet aan geldigheid ingeboet. Alhoewel ze niet meer zo talrijk zijn om in zwijm te vallen voor de zegeningen van de communistische heilstaat, telt links nog steeds zijn politieke pilgrims (de term is van Paul Hollander) die na de obligate reis naar Cuba tot een positieve balans besluiten "omdat de gratis gezondheidszorg er toch zo goed geregeld is."

Dit is een zeer Amerikaans boek, maar daarom niet zonder nut voor een Europees lezerspubliek. De lezer zal moeiteloos de gelijkenissen opmerken tussen de epoche die in het boek besproken wordt en de recente amechtige aanvallen in de media aan deze zijde van de oceaan op het Amerikaans buitenlands beleid. De linkse intelligentsia is ook vandaag een bepaald onbetrouwbare bondgenoot van wie de vrijheid een warm hart toedraagt.

Mona Charen, Useful Idiots. Regnery Publishing, 2003, 308 pp.

RECENSIE: Founding Brothers (Joseph J. Ellis)

2009-04-12T12:04:00.000-07:00

Met Founding Brothers heeft Joseph J. Ellis enkele jaren geleden de Pullitzer Prijs gewonnen. Hoofdrolspelers in Ellis' bestseller zijn de founding fathers van de Amerikaanse Republiek : Washington, Hamilton, Jefferson, Adams, Madison, ze zagen zich alle voor de opdracht de fel bevochten vrijheid in de beginjaren van de natie, (niet zonder reden, zo zal de lezer ondervinden) de Age of Passion genoemd, te consolideren.

Het stond in de sterren geschreven dat eens de externe vijand weg zou vallen de middelpuntvliedende krachten vrije baan zouden krijgen. De twist omtrent de vraag hoever de macht van de centrale overheid diende te gaan om de unie levensvatbaar te maken, sluimerde reeds in de jaren 1770 (de slavernij zou pas heel wat later, in de 19de eeuw, bespreekbaar worden). Federalisten en Republikeinen stonden in deze kwestie diametraal tegenover mekaar.

Doorheen de lectuur van het zwierig geschreven werk worden de protagisten mensen van vlees en bloed. Het tijdsgewricht waarin de jonge natie moest zien stand te houden, wordt zichtbaar, voelbaar, tastbaar. Daarmee is Ellis op uitmuntende wijze in z'n opzet geslaagd. Een uitgebreid, geannoteerd notenapparaat geeft de lezer alles in handen om verder te gaan waar de auteur stopt.

Joseph. J. Ellis, Founding Brothers. Alfred A. Knopf, 2002, 288 pp.

RECENSIE: De Betekenis van het Conservatisme (Roger Scruton)

2009-04-12T12:00:00.000-07:00

Elk jaar organiseert de Edmund Burke Stichting, een Nederlandse conservatieve denktank, een lezing waarop een prominente gast zijn gehoor kond doet van zijn visie omtrent een actueel thema. De eerste Burkelezing werd op 5 juli 2001 door de filosoof Roger Scruton gegeven. De Betekenis van het Conservatisme is er de neerslag van. Andreas Kinneging van de Stichting verzorgt een inleidende schets van de man.

In wat volgt, verhaalt Scruton hoe hij in 1968 vanuit zijn studentenkamer in Parijs van het straatgeweld van de revolutionairen getuige was en voor zichzelf uitmaakte dat hìj alvast een andere weg zou gaan. Scruton zou zich in zijn verdere leven steeds tegen de valse profeten van die epoche verzetten en (dan ook) een vreemde eend in de bijt in het Britse academische leven worden.

Dit werk biedt de lezer die met Scruton niet of nauwelijks bekend is een nuttige introductie, zonder evenwel de lectuur van andere werken als The Meaning of Conservatism, het standaardwerk uit de jaren '70 dat nooit opgehouden is te verschijnen, overbodig te maken.

Roger Scruton, De Betekenis van het Conservatisme. Aspekt, 2001, 48 pp.

RECENSIE: De Conservatieve Uitdaging (J.L. Heldring)

2009-04-12T11:59:00.000-07:00

In de Conservatieve Uitdaging staat het oeuvre van J.L. Heldring centraal. Heldring is een gewezen hoofdredacteur van het NRC Handelsblad en schrijft thans nog steeds - op 85-jarige leeftijd - een wekelijkse column voor zijn krant. In 1974 schreef hij in Liberaal Réveil een stuk getiteld "Lof van het Conservatisme" dat thans graag door de contemporaine generatie conservatieven in Nederland als Heldring's conservatieve coming-out beschouwd wordt. Dit stuk is het startpunt van de gedachtenwisseling vandaag over Heldring's conservatisme én het hoofdstuk waar het boek mee aanvangt. Het NRC organiseerde in 2002 een heus symposium over Heldring en zijn invloed op het denken van de Nederlanders in de voorbije decades. Het boekwerk is een neerslag van het gesprek dat toen plaatsvond. Naast Heldring zelf komen onder meer Paul Cliteur, hoogleraar filosofie in Leiden, Bart Jan Spruyt, directeur van de Edmund Burke Stichting alsook H.J.A. Hofland, nog een éminence grise van de Nederlandse journalistiek, aan bod.

Het is een interessant boek geworden, niet zozeer omwille van Heldring zelf dan wel door de stellingen over het conservatisme die door de deelnemers aan het symposium gearticuleerd worden. "The individual is foolish, the species wise" plegen conservatieven graag te debiteren. Heldring gaat de andere richting uit door te poneren - de Amerikaanse theoloog Reinhold Niebuhr achterna - dat de moraliteit eerder bij het individu dan bij de groep te vinden valt. Het altruïsme waarmee het individu zich aan de groep gegeven heeft, is éénmaal hij deel uitmaakt van de collectiviteit "opgebruikt", het zijn dan ook niet langer altruïstische motieven die de groep verder zullen aandrijven. Het inlijven van Heldring bij het conservatieve kamp dreigt alzo een heikele onderneming te worden. Heldring heeft zich in zijn werk vooral verdienstelijk gemaakt met het aanwijzen van pijnpunten in de Nederlandse maatschappij. Een doorwrocht politiek-filofisch plan ging nooit schuil achter de schrijfsels, Heldring zelf zal trouwens de laatste zijn om het tegendeel te pretenderen. Zo zijn z'n verklaringen dat stabiliteit een hoog goed is in het maatschappelijk leven, maar dat hieraan geen morele keuzes geknoopt dienen te worden, misschien geschikt voor de wekelijkse column, maar dergelijke a-morele stabiliteit is geen notie waar een diepgaande reflectie over genomen of te nemen beleidsopties veel mee kan aanvangen.

J.L. Heldring, De conservatieve uitdaging. Prometheus, 2003, 115 pp.

RECENSIE: My Love Affair with America (Norman Podhoretz)

2009-04-12T11:57:00.000-07:00

Norman Podhoretz, samen met Irving Kristol één van de peetvaders van de neoconservatieve beweging in de Verenigde Staten, blikt in My Love Affair with America terug op de paden die hij in zijn leven bewandeld heeft. Het begon allemaal in het Brooklyn dat in het interbellum zuchtte onder de pijn van de Great Depression. Podhoretz herinnert zich een voorval uit de schooljaren. Wanneer hij eens radeloos en verloren de trappen van het schoolgebouw opging op zoek naar zijn klas, vroeg een onderwijzer hem waar het heen ging. "I'm going op de stez" zou Podhoretz geantwoord hebben. De lesgever plaatste de jongeman onmiddellijk in de remedial-speech class, wat achteraf gezien een beslissende stap in zijn ontwikkeling zou betekenen. De extra lessen brachten hem een bijzonder taalgevoel bij dat de rijke Engelse literatuur binnen handbereik bracht. Podhoretz verwijst graag naar deze episode wanneer hij later in het boek het bilingualism op de hak neemt. Thans wordt helaas onder instigatie van progressieve drukkingsgroepen voor de jongste generatie van migrantenkinderen niet voluit de kaart van het Engels getrokken, waardoor het bilingualism, het onderwijs in het Engels en in de moedertaal dus, uiteraard net het omgekeerde verwezenlijkt dan de emancipatie die het beoogt.

Podhoretz zou na zijn studies aan het hoofd komen te staan van Commentary, toentertijd een progressief blad. De Werdegang van Podhoretz werd die van Commentary : de afkeer voor het anti-amerikanisme, voor de anti-waarden van de protestbeweging van de jaren '60, een beweging die Podhoretz c.s. nota bene zelf van intellectuele munitie voorzien hadden, deed Podhoretz van kamp veranderen. De neo-conservatieve beweging van afvallige progressieven zag in deze epoche het licht. Commentary is vandaag nog steeds een neoconservatief instituut van betekenis. Podhoretz blijft, de leeftijd van zeventig voorbij, nog even artikels en boeken publiceren. En hij is nog steeds bereid de confrontatie aan te gaan met de profeten van het anti-Amerikanisme – waar tot zijn spijt zelfs de Amerikaanse rechterzijde niet geheel immuun voor is. My Love Affair With America sluit af met een pakkende dayyenu (Joods dankgebed) voor het land dat nooit opgehouden heeft hem - en vele miljoenen andere migrantenkinderen - kansen te bieden.

Norman Podhoretz, My Love Affair with America. Encounter Books, 2001, 248 pp.

RECENSIE: De Weg naar Slavernij (F.A. Hayek)

2009-04-12T11:51:00.000-07:00

“(…) de formele gelijkheid voor de wet [is] in tegenspraak en feitelijk onverenigbaar met enige activiteit van de overheid, die opzettelijk naar een materiële of inhoudelijke gelijkheid van verschillende mensen streeft, en elke politiek, gericht op een inhoudelijk ideaal van verdelende rechtvaardigheid, moet leiden tot een vernietiging van de rechtsstaat. Opdat hetzelfde resultaat voor verschillende mensen bereikt wordt, is het noodzakelijk verschillend op te treden. Verschillende mensen dezelfde objectieve gelegenheid geven, betekent niet hen dezelfde subjectieve mogelijkheid bieden.” alzo Friedrich Hayek in The Road to Serfdom uit 1944. De Oostenrijkse Nobelprijswinnaar Economie schreef met dit boek een werk dat zijn plaats in de geschiedenis voor goed veiligstelde. Hayek zag in 1944 met lede ogen aan hoe de collectivistische economische theorieën steeds meer politici uit het Westen wisten te verleiden. Zelfs in Engeland, vanouds gehecht aan zijn vrijheden, zag het ernaar uit dat het met de beleidsopties wel eens de verkeerde kant kon opgaan. The Road to Serfdom werd een tijdloze verdediging van de vrijheid tegen de socialistische weg naar de slavernij.

Zeker, bij het lezen van de oplossingen voor alle economische rampspoed die de collectivisten aandragen, zal de lezer stoten op verwijzingen naar auteurs die ons helemaal niks meer zeggen. De boodschap zélf blijft evenwel overeind. Vandaag is de Sovjetunie niks meer dan een nare herinnering. De monsterachtige proporties die de verzorgingsstaat in West-Europa de afgelopen halve eeuw aangenomen heeft, leert ons evenwel dat anno 2003 de strijd nog niet gestreden is. Teneinde de beleidsdoelen van verdelende rechtvaardigheid te bereiken worden in deze staat nu niet de productie-, maar de consumptiemiddelen gesocialiseerd. De slaven krijgen op het eind van de dag wat zakgeld toegestopt en menen zich vrij.

Deze bespreking is gebaseerd op F.A. Hayek, De Weg naar Slavernij. Omega Boek, 1985, 275 pp. – Deze Nederlandse vertaling is niet langer verkrijgbaar. In het Engels is Hayek’s werk wel nog in druk : F.A. Hayek, The Road to Serfdom. University of Chicago Press, 1994, 274 pp. (met een voorwoord van Milton Friedman)

RECENSIE: De Gedachteloze Generatie (Allan Bloom)

2009-04-12T11:45:00.000-07:00

In 1982 verscheen van de hand van Allan Bloom in National Review een stuk dat een donker beeld schetste van het Amerikaanse academische leven dat, geïnfecteerd door het waardenrelativisme, hopeloos op drift geraakt was. Het artikel kon op een overweldigend onthaal rekenen; een vervolg kon dan ook niet uitblijven. Dat kwam er in 1987. “The Closing of the American Mind” vertelde het verhaal van de “beweging” van de jaren ’60. Met lede ogen zag Bloom, professor filosofie aan de Universiteit van Chicago, de algehele neergang in deze epoche van het universitair onderwijs aan. Bloom’s rake beschrijvingen van de verwording van het intellectuele leven aan de campus, waar allengs voor de Great Books van de traditie minder plaats beschikbaar werd, heeft dit werk terechte roem bezorgd. Bloom’s schets van de intellectuele bloedarmoede van de studentenpopulatie is - helaas - een beeld dat nog niet aan actualiteit heeft ingeboet. De massa Vlaamse universitairen wiens Weltanschauung gedicteerd wordt door wat ze voorgeschoteld krijgen door De Morgen en Humo, zullen het niet graag horen.

Deze bespreking is gebaseerd op Allan Bloom, De Gedachteloze Generatie. Aula, 1988, 442 pp. – In het Engels is Bloom’s boekwerk nog te verkrijgen. De cover hiernaast is van Allan Bloom, The Closing of the American Mind. Simon & Schuster, 1988, 400 pp.